Turew (Turwia) znana jest od 1395 roku.

Haliczer w „Słowniku geograficznym” przytacza pochodzenie znaczenia nazwy, Turew, która być może pochodzi od tura.

 Wieś w 1448 r. trafiła w ręce Jana i Tomisława, synów Mikołaja Słupskiego. Po Janie  odziedziczyli ją jego synowie Jan i Stanisław. Jan za część Słupii ustąpił z Turwi, która cała znalazła się w rękach Stanisława. Po nim dziedziczyli jego synowie Jan i Maciej. Wieś przejął jednak Maciej. Po nim dobra przeszły w ręce Jerzego Turewskiego, który zmarł bezpotomnie. Jego spadkobiercy sprzedali Turew  opiekunom Jana Rąbińskiego. Po nim wieś odziedziczyła jego córka Zofia, która Turew, Wronowo, część Żabna, Urbanowo, Piersko, Komorowo, Długie Stare i Nowe przekazała synowi Balcerowi Strzeleckiemu. Po nim wieś odziedziczyła jego córka Barbara Daćbogowa Baranowska, która przekazała ją następnie swojemu ojczymowi Piotrowi Górskiemu z Mołosławia. W 2 połowie XVII w. Turew należała do Hieronima Pogorzelskiego, Wacława Zaleskiego i Konstantego Opalińskiego. W 1684 syn Konstantego oddał część majątku, także Turew, wujowi Wacławowi. Syn Wacława, Aleksander sprzedał  w 1698r. majętność wraz z Wronowem i Żabnem Władysławowi Radomickiemu z Białcza.


Pałac w Turwi przed 1939 rokiem

W roku 1730 Turew, Wronowo i Żabno kupił podczaszy poznański Ludwik Chłapowski (zm. 1747). Odtąd Turew stała się główna rezydencją Chłapowskich.
Następnie wieś odziedziczył jego syn Stanisław, kasztelan międzyrzecki.

Majątek przekazał synowi Józefowi, staroście kościańskiemu, który sprzedał Wyskoć, Żabno i Rogaczewo, a kupił Kurzą Górę, Bonikowo i Rąbiń.

Po nim w 1821 r. dziedziczył jego syn Dezydery Chłapowski. 


Generał Dezydery Chłapowski

Dezydery Chłapowski wprowadził tu - pierwszy na ziemiach polskich - nowoczesne metody uprawy roli (płodozmian, rośliny pastewne, pasy zadrzewień chroniące przed wiatrami, wzorową hodowlę bydła i owiec), które powiązał z przem. przetwórczym (wybudował m.in. gorzelnię, cukrownię, browar); inwestycje i eksperymenty łączył z szeroką akcją edukacyjną w zakresie oświaty rolniczej

W 1857 r. po śmierci żony Chłapowski zrezygnował z czynnego życia i przekazał majątek synowi Tadeuszowi..

W 1879 roku wieś należała do czworga jego małoletnich dzieci – Zygmunta, Antoniny, Marii i Heleny.


Zygmunt Chłapowski (wnuk generała)
pod najpotężniejszym dębem turewskim

Następnym właścicielem Turwi był Zygmunt Chłapowski, a po nim Tekla Chłapowska z Mańkowskich.

Ostatnim właścicielem Turwi  (od 1928 r.) był adoptowany siostrzeniec Zygmunta Chłapowskiego, Krzysztof Morawski, zmarły w 1983 roku, autor kronik rodzinnych.

W rękach Chłapowskich Turew pozostała do 1939 roku.

W 1945 pałac został zrabowany i splądrowany, a następnie przejęty przez PGR.

Od 1951 roku w Turwi znajduje się siedziba Zakładu Biologii Rolnej Instytutu Ekologii Polskiej Akademii Nauk, a na terenach obejmujących mniej więcej obszar dóbr Dezyderego Chłapowskiego utworzono w 1992 roku Agroekologiczny Park Krajobrazowy jego imienia.
Stacja Badawcza
kontynuuje dokonania gen. Dezyderego Chłapowskiego, które dziś określa się mianem inżynierii krajobrazowej.

CIEKAWOSTKI

punktor

W Turwi powstała jedna z pierwszych cukrowni w Polsce. Zbudowano ją w 1836 r., a czynna była do 1860 r.

punktor

Postać gen. Dezyderego Chłapowskiego, spopularyzował serial telewizyjny "Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy"

punktor

Historię rodziny Chłapowskich, przedstawił we "Wspomnieniach z Turwi" ziemianin, Krzysztof Morawski (1903 - 1981)

punktor

Od 1834 r. Turew stała się niezinstytucjonalizowaną szkołą rolniczą dla całego kraju. Dwuletni program nauki obejmował wszystkie dziedziny gospodarstwa - teorię i praktykę.

punktor

W 1812 roku w Turwi przebywał Napoleon Bonaparte.

punktor

Przed frontem pałacu w Turwi na niewielkim głazie narzutowym znajduje się tablica pamiątkowa wmurowana z okazji 100 - rocznicy śmierci gen. D. Chłapowskiego, dosłonięta 15. 11. 1979 r.

Opracował Daniel Smolarek

powrót na górę strony


Źródła:
Goszczyńska Jolanta Dawne Budownictwo Folwarczne - Majątki Wielkopolskie - Tom V - Powiat Kościański". Szreniawa 1998
Kozłowski Włodzimierz, Okolice Kościana, Kościan 1994
Wywiad z panem Emilianem Prałatem - studentem architektury.