Szwedzi panosząc się na naszych ziemiach doszczętnie i konsekwentnie je pustoszyli. Wobec tego zapanowała nędza. Aby przeżyć zrozpaczeni wieśniacy z okolic Sztumu jęli się chwytać różnych, nie zawsze godziwych źródeł dochodu. Szczególnie rozpowszechniły się kradzieże koni .W tym wielce ryzykownym zajęciu zasłynął pewien chłop nazwiskiem Rak, który potrafił wykradać konie z najlepiej strzeżonych stajen. Pędził je potem do domu, troskliwie odkarmiał i sprzedawał z wielkim zyskiem. Konie, w obawie przed wścibskimi pasł zawsze nocą, w odludnej okolicy na skraju bagien.

Pewnej nocy, gdy Rak drzemał na pastwisku, od strony bagien usłyszał rżenie. Zerwał się na równe nogi i ujrzał, jak z zarośli wyłania się wspaniały siwek, rosły i wypielęgnowany, z siodłem, strzemionami i uzdą, gotów do jazdy. Koniokradowi zaświeciły się oczy. Już zaczął się zastanawiać, jak schwytać rumaka, gdy ten, ku jego zdziwieniu, spokojnie podszedł do niego i miękkimi chrapami dotknął jego dłoni. Pokusa była zbyt wielka. Chłop wskoczył na siodło i objechał łąkę dookoła. Z początku koń dał się prowadzić, ale gdy zbliżył się do zarośli, jeździec zorientował się z przerażeniem, że wierzchowiec płynnym galopem unosi się w stronę moczar. Nie pomogły żadne próby wstrzymania rumaka. Wkrótce znaleźli się w śród bagien. Koń wierzgnął potężnie i zrzucił jeźdźca głową w dół do błota. Rakowi udało się wydostać ze zdradliwego bajora. Obmył się w pobliskim strumieniu i wściekły pognał resztę „swych” koni w stronę domu. Z dala doleciało go szydercze rżenie.

Nie przeraziło to jednak upartego wieśniaka. Następnej nocy włożył buty z cholewami i przypiął ostrogi. Tak  przygotowany udał się na pastwisko z mocnym postanowieniem, że tym razem ujarzmi ognistego wierzchowca. O północy usłyszał rżenie i od strony moczar pojawił się siwek tak piękny i czysty , jak gdyby przebywał nie w podmokłym lesie, tylko w królewskiej stajni. Podobnie jak poprzednim razem podszedł do chłopa łagodny i ufny, niczym nie zdradzając tkwiącego w nim piekielnego temperamentu. Koniokrad wskoczył na siodło, mocno ujął wodze i dźgnął konia ostrogami. Rumak spokojnie, bez pośpiechu, ruszył w stronę bagien i żadne wysiłki jeźdźca nie mogły go odwieźć od tego kierunku. Kłus przeszedł w galop, w cwał i znów Rak wylądował w błocie.

Następnej nocy obolały i chory, nie poszedł chłop na pastwisko. O północy usłyszał rżenie. Siwek stal na podwórzu i patrzył na niego tak łagodnymi oczyma, jak by przepraszał za wszystko, co się dotąd wydarzyło. Wiedziony nie pohamowanym pragnieniem Rak  po raz trzeci wspiął się na siodło. I znów kłus galop, i cwał, i coraz płynniej, i oto koń z jeźdźcem płyną w powietrzu. Unoszą się nad bagnami i lasami, pozostawiając daleko w tyle światła Sztumu. Nad Borami Tucholskimi koń obniżył lot. Stanął na leśnej polanie i potężnym wierzgnięciem zrzucił oszołomionego chłopa do bagnistego rowu. Tym razem żarty się skończyły i koń przemówił ludzkim głosem: za to, żeś kradł konie, mój Raku, będziesz odtąd po wieki w postaci zwykłego raka, przykuty łańcuchem, siedział w błocie.

Rżąc szyderczo uleciał piekielny siwek, a Rak- nieborak do dziś siedzi w rowie, rusza wąsami i rozpamiętuje swoją przygodę. A jeśli tobie miły Czytelniku uda się w mrocznej toni sztumskich jezior dostrzec, daj Boże jakiegoś raka wspomnij historię biednego wieśniaka, szukającego łatwego zysku.