SPIS TREŚCI:



MAPA NASZEGO REGIONU




Klknij tu, aby powiększyć



Pojęcie "Zagłębia Dąbrowskiego" pojawiło się w piśmiennictwie na przełomie XIX i XX wieku na określenie terenu eksploatacji węgla kamiennego w Królestwie Polskim. Faktu wyodrębnienia się tego regionu należałoby upatrywać w czynnikach o naturze gospodarczej, szeroko uwzględniając procesy historyczne. Teren obecnego Zagłębia od średniowiecza, jak część ziemi krakowskiej stanowił szeroki pas pogranicza między Małopolską a Śląskiem. Od XV wieku do końca XVIII wieku zachodnią część tych ziem obejmowało księstwo Siewierskie, w którym biskupi krakowscy sprawowali udzielnie władzę. Po rozbiorach tereny te, w odróżnieniu od Krakowskiego i Śląska, trafiły pod zabór rosyjski (tylko w latach 1795 - 1807 przynależały do zaboru pruskiego). Po 1918 roku powiat Będziński wszedł w skład województwa kieleckiego, chociaż istniały tendencje, aby już wówczas włączyć go do śląskiego.

Nazwa terytorialna "Zagłębie Dąbrowskie" przyjęła się powszechnie w drugiej połowie XIX wieku jako określenie obszaru wokół miast: Będzina, Sosnowca, Dąbrowy Górniczej, Czeladzi oraz Zawiercia i Ząbkowic. Powstała więc ta nazwa jako określenie obszaru gospodarczego, ziemi bogatej w złoża rud kruszcowych kruszcowych i węgla kamiennego. Dokładne oznaczenie granic Zagłębia Dąbrowskiego nastręcza wiele trudności, ponieważ jako obszar o znaczeniu gospodarczym nie pokrywa się ściśle z regionem w sensie etnograficznym i historycznym, różnie też w różnych okresach przebiegały na tym terenie granice administracyjne. Po wojnie Zagłębie należało do województwa katowickiego, w okresie międzywojennym było częścią województwa kieleckiego. Jeszcze inaczej przebiegały granice polityczne i administracyjne we wcześniejszym okresie historycznym. Nazwa "Zagłębie Dąbrowskie" przywodzi na myśl przede wszystkim skupiska przemysłowe wokół wymienionych poprzednio miast. Jednakże ziemia leżąca u zbiegu rzek Białej Przemszy i Krynicy jest znacznie rozleglejsza - od zachodu opiera się o Wyżynę Śląską a na wschodzie zamyka ją zachodnia krawędź Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Należą tu okolice miast: Będzina, Zawiercia, Myszkowa i Olkusza. Oprócz ośrodków przemysłowych Zagłębie posiada również swoje zielone zaplecze. Niezależnie od nazwy Zagłębie Dąbrowskie sugeruje raczej część przemysłową interesującego nas obszaru, występuje też nazwa Ziemia Będzińsko-Zawierciańska, która zdecydowanie lepiej i dokładniej określa interesujący nas obszar leżący między Krynicą na zachodzie, Białą Przemszą na południowym wschodzie i górnym biegiem Białki i Krztyny na północnym wschodzie.