Powrót do mapy...

Lasowiacy
Rozległy prastary las porastający niegdyś równinny teren pomiędzy Wisłą i Sanem i szerokim pasem wykraczający za lewy brzeg Sanu, zwany Puszczą Sandomierską, zamieszkuje grupa ludzka nazywająca się "Lesiokami". Nieliczni osadnicy, którzy osiedlili się w głębi puszczy byli niemal odcięci od świata, utrzymywali się prawie wyłącznie z bogactw naturalnych lasów i miejscowych wód. Oprócz łowiectwa i myślistwa zajmowali się głównie bartnictwem (hodowlą pszczół na potężnych, żywych drzewach zwanych barciami). Trudnili się również wytapianiem rudy darniowej i wszelakiego rodzaju przemysłami drzewnymi (wytapianiem smoły i mazi, wypalaniem węgla drzewnego). Z czasem rabunkowa gospodarka leśna wydatnie zmniejszyła zasoby puszczy, powiększając jednocześnie tereny zdatne do osadnictwa rolniczego. Z konieczności wolni mieszkańcy Puszczy musieli zająć się hodowlą i rolnictwem. Oczyszczone z lasu tereny zajmowali też chłopi z innych, przeludnionych obszarów kraju. Wiek XIX to z kolei okres nasilenia zorganizowanego osadnictwa niemieckiego (tzw. kolonizacja józefińska - zorganizowana przez administrację cesarza Józefa II, mająca na celu podniesienie kultury gospodarczej i zgermanizowanie ziem pozyskanych przez Austrię po rozbiorach Polski). Tak więc Puszcza Sandomierska stała się tyglem, w którym mieszały się liczne nacje. Procentowo najliczniej reprezentowana była ludność polska z przeludnionego Mazowsza, ale i z zachodniej Małopolski, a także ruska, tatarska, szwedzka, litewska, wołoska i niemiecka. Powoli następująca asymilacja wszystkich wymienionych narodowości spowodowała wykształcenie nowej jakościowo, różniącej się w wielu dziedzinach gospodarki i kultury od innych, grupy ludzkiej. O jej odrębności, ale i dużej świadomości wspólnoty stanowi m. in. wspomniane wcześniej samookreślenie się nazwą Lesioki (Lasowiacy są jedną z nielicznych grup ludności zamieszkującej ziemie Polski, u której wykształciło się pojęcie własnej nazwy; używana obecnie dla potrzeb klasyfikacji etnograficznej nazwa Lasowiacy została wprowadzona do literatury pod koniec XIX wieku).
Po wytrzebieniu dużych połaci puszczy podstawę gospodarki Lasowiaków stanowiło rolnictwo. Nie znaczy to jednak, że zanikła gospodarka oparta na bogactwach leśnych. Do dnia dzisiejszego funkcjonuje powiedzenie świadczące o ich stosunku do puszczy i jej darów: "Las uociec nas /a my dzieci jigo/ jidziewa do nigo". Lasowiacy doprowadzili do perfekcji wykorzystanie lasu, a ogromna ilość drewna, jaką mieli do dyspozycji przyczyniła się do rozwoju przemysłów drzewnych i rzemiosł opartych na tym surowcu: maziarstwa, smolarstwa, węglarstwa drzewnego, ciesielstwa, bednarstwa, kołodziejstwa, meblarstwa i zabawkarstwa. Bogate złoża rudy darniowej wpłynęły na rozwój hutnictwa żelaza. W wielu miejscach powstawały też huty szkła. Ponadto należy także wspomnieć o istnieniu wikliniarstwa, tkactwa oraz garncarstwa, z do dziś funkcjonującymi, słynnymi ośrodkami garncarskimi w Łążku Garncarskim i Medyni Głogowskiej - Pogwizdowie - Zalesiu.

Powrót do mapy...