Kowalstwo

Ludowe kowalstwo przeżywało rozkwit w II poł. XIX w. Kowale, oprócz narzędzi niezbędnych w rolnictwie wytwarzali kraty, zamki, zawiasy, okucia potrzebne w budownictwie, przy wyrobie mebli, wozów i sań. W regionie lubelskim oryginalnością wyróżniały się zawiasy, wkładki do drzwi i okucia wozów. Zakończenia były dekoracyjne np. w kształcie elipsy, spirali, serca, rzadziej występowały motywy roślinne (liście, stylizowane kwiaty). Osobny dział wyrobów kowalskich stanowiły krzyże umieszczane na szczytach przydrożnych krzyży drewnianych, kapliczek, a także na grobach. W regionie lubelskim występują krzyże łacińskie (proste, z pasyjką, z półksiężycem, plecione z drutu, z promieniami, z kogutkiem itp.), lotaryńskie i prawosławne. W XX w. wraz z rozwojem produkcji fabrycznej kowalstwo zaczęło upadać. Szczególnie dotyczyło to kowalstwa artystycznego. Siłą rzeczy ograniczano się do podkuwania koni, drobnych reperacji i produkcji narzędzi rolniczych. Ratunkiem dla kowalstwa artystycznego miało być szukanie odbiorców w mieście, czyli wytwarzanie takich przedmiotów jak świeczniki, kinkiety, zestawy kominkowe itp. Zaczęto organizować konkursy na kowalstwo ludowe (np. w 1970 w Gutanowie). Do najbardziej utalentowanych kowali działających w tamtym czasie zaliczyć można Edwarda Bychawskiego z Borowa, Bronisława Pietraka z Gutanowa, Aleksandra Adamczyka z Bronic i Piotra Będzisza z Łysołajów. Także w Wojciechowie (pow. lubelski) zaczęto organizować konkursy kowalskie. Powstało tam Ogólnopolskie Muzeum Kowalstwa, wzbogacane pracami współczesnych artystów.

Kinkiet

wyk. R. Czerniec z Wojciechowa

Świecznik

wyk. T. Gomoła z Dąbrowicy

Okucie drzwi

wyk. R. Czerniec z Wojciechowa