Wersja polskaEnglish version




Krótka historia Kaszub

Prawdopodobnie nazwa 'Kaszuby' została uformowana przez Słowian w okresie wędrówek ludów. Po raz pierwszy wystąpiłą w 1238 roku w dokumencie wystwionym przez papieża Grzegorza IX. Żyjący w latach 1320-1368 Barnin tytułuje się 'dux Cassucorum', czyli 'książę Kaszubów'.

U schyłku I tysiąclecia, w 997 roku w ojczyźnie Kaszubów - na Pomorzu zagościł św. Wojciech. Biskup praski spędił w Gdańsku wielkanoc i ochrzcił wielu mieszkanców, czyli Kaszubów, na swej drodze do Prus. Trzy lata później w Kołobrzegu-Kamieniu zlokalizowano perwsze biskupstwo obejmujące całość ziemi Kaszubów-Pomorzan

Najtrudniejszym rejonem chrystjanizacji były tereny nad Odrą: tu rozwinięty był kult Świętowita, Trzygłowa i sił przyrody. Siedzibą tamtejszych Pomorzan był Szczecin, gdzie władał rodzina Grifitan, od Gryfa - ich znaku herbu, ziemi i rodu.

W XII wieku całe Pomorze Zachodnie znalazło się pod władaniem niemieckim. w 1181 roku książę Bogusław I złożył hołd cesarzowi Fryderykowi Rudobrodemu. Zerwano ztym samym wszelkie formalne związki z Polską na wiele wieków. Tymczasem przed rokiem 1238 księstwo słupsko-sławieńskie przeszło pod panowanie samodzielnych książąt gdańskich.

W 1258 roku Warcisław III, 'książę Kaszubów' wyruszył przeciwko Świętopełkowi, księciu Pomorza". Pomimo licznych i nieustannych prób przejęcia władzy królem pozostał jednak Świętopełk.

Najsłynniejszym z Gryfitów był Bogusław X Wielki, któremu udało się w 1478 roku całe Pomorze Zachodnie. Zreformował swoje państwo, bronił go przed atakami Brandenburgii, szukając jednocześnie zbliżenia z Polską.

Kolonizacja niemiecka i psadnictwo na prawie niemieckim miały miejsce także na Pomorzu Wschodnim. Tu największą zaborczością chrakteryzowali się Krzyżacy, którzy szybko zdominowali miejscową ludność. Przynieśli postęp techniczny, ale także uciśnienie Kaszubów. Nie mogli piastować wysokich urzędów miejskich, a język kaszubski stał się trzeciorzędny, po niemieckim i łacinie. Kaszubi stanowili ludność drugiej kategorii, co oczywiście nastawiło ich przeciw Zakonnikom. uciśnienie wzrosło po śmierci Przemysła II, który chciał zjednoczyć całą Polskę. W latach 1308-1309 Zakon panował na Kaszubach degradując miejscowe rody szlacheckie i jeszcze bardziej zniechęcając do siebie Kaszubów.

1454 Kaszuby zostały inkorporowane do Polski.

Reformacja odegrała bardzo ważną rolę w życiu Kaszub. Szczególnie w zachodnie rejony szybko dotarły idee reformacji, przyjmowane szczególnie chętnie przez szlachtę. W 1584 roku powstały ksiąki Szymona Krofeja, pastora w Bytowie, 'Duchowne piesnie Dra Marcina Luthra...'. Nie napisano ich po kaszubsku, ale po polsku z licznymi kaszubizmami. Nie było rodzimej opieki duszpasterskiej, co doprowadziło do upadku kultury religijnej i wojen. Jednocześnie protestantyzm wyzwolił siły do walki o zachowanie odrębności kulturowej.

Kolejne wojny, szczególnie te ze Szwedami zostawiły trwały i negatywny ślad w świadomości Kaszubów. Odwrotnie było w walce z Turcją, szczególnie podczas odsieczy wiedeńskiej (1683), w której udział wzieli kaszubscy szlachcice a nawet chłopi. Uwielbiali swego króla, Jana II Sobieskiego i do dziś wspominają tę wielką bitwę podczas corocznych festynów. To zbliżyło kaszubów do Polski.

Upadek potęgi Rzeczypospolitej w XVIII sprawił, że Pomorze opanowali pruscy książęta dierżący je od śmierci śmierci ostatniego Grifita (1637). Ostatecznie w 1648 roku zostało podzielone między Barndenburgię i Prusy

Szerzący się protestantyzm i ucisk pruski przyczyniały się do wymierania kaszubszczyzny, ale Kaszubi trwale bronili swej odrębności, co niepokoiło pruskich władców. Tym bardziej nie byli przychylni Kaszubom, gdyż ci pomagali sobie nawzajem w trudnych chwilach, a także utrzymywali bardzo dobre stosunki z Żydami. Mówiono nawet: 'jeden Żyd dziesięciu Niemców w pole wyprowadzi. Jeden Kaszuba: dziesięciu Żydów.'

W 1772 roku, czyli podczs pierwszego zaboru Polska straciła Kaszuby na rzecz Prus. W 1919, po IWŚ Kszabuby wróciły do Polski, ale tylko część części Zachodnia. Ta Wschodnia dopiero po IIWŚ Kaszuby w całości zaczęły należeć do Polski. Kaszubi byli bardzop zgeramizowani, szcególnie ci wschodni, ale kultura pozostał niemal niezmieniona od setek lat.

Tu prezentujemy kilka map zasięgu kaszubszczyzny.

Kaszuby między 880 a 925

Kaszuby między 880 a 925

Kasuby ok 925

Kaszuby ok 925

Kaszuby ok 1180

Kaszuby ok 1180

Kaszuby ok 1220

Kaszuby ok 1220

Kaszuby ok 1370

Kashuby ok 1370

Kaszuby ok 1640

Kaszuby ok 1640

Kaszuby ok 1660

Kaszuby ok 1660

Kaszuby w pierwszej połowie XIX wieku

Kaszuby w pierszej połowie XIXw

Kaszuby ok 1900

Kaszuby ok. 1900

Kaszuby w okresie międzywojennym Kaszuby dziś Kaszuby i Kociewie dziś

Kaszuby w okresie międzywojennym

Kaszuby dziś

Kaszuby i Kociewie dziś

Copyright © 2003 by Danny